"Ông nội của Ô Vân bị nhốt trong lều gia súc, bố thì vào trường cán bộ Ngũ Thất (1)." Thời gian đầu lúc Khánh Đệ bỏ đi, Khương Thượng Nghiêu đã bị mẹ nghiến răng nghiến lợi cho một cái bạt tai. Sau này khi nói tới nguyên nhân, anh mới biết mình suýt chút nữa đã đi vào vết xe đổ của bố. "Năm đó trong lúc nguy cấp, bố vợ hiện nay của Ba Tư Cần đã đưa vợ và con gái về nhà ngoại, thảo nguyên Cách Căn Tháp Lạp. Khi ấy, Ba Tư Cần là người hướng dẫn xây dựng binh đoàn liên đội, lại là người bản địa, nên quan tâm chăm sóc tới mẹ con họ nhiều hơn, nhận Ô Vân Cách Nhật Lặc làm em kết nghĩa."
(1) Cách gọi khác của việc thanh niên trí thức bị đưa về nông thôn.
Còn về sau này...
"Mày và bố mày cũng giống nhau, thấy lợi mờ mắt, khốn nạn như nhau!" Sau khi cho anh một cái bạt tai, bà đã rủa anh như thế.
Khương Thượng Nghiêu châm thêm điếu thuốc nữa, đứng ngẩn người trước cửa sổ, nhìn cảnh xuân phủ đầy nửa thành phố.
Bây giờ, mẹ anh đã có một cuộc sống ổn định an nhàn, không biết sẽ phải đối mặt với cơn chấn động sắp tới và cả nỗi đau khó nói thành lời thế nào? Chỉ cần tưởng tượng tới cảnh ấy, lập tức trong lòng anh lại vang lên câu hỏi của Khánh Đệ: "Anh hiểu về tình yêu không? Anh không hiểu, anh chỉ hưởng thụ".
Cô sai rồi. Anh không chỉ hưởng thụ, thậm chí anh còn biết lợi dụng.
"Anh Khương!" Lưu Đại Lỗi và Nghiêm Quan cùng bước vào phòng, không kìm được đồng thời vung tay lên xua xua, khói thuốc ngập ngụa, "Hệ thống báo động phòng cháy chữa cháy hỏng rồi à?".
Lúc này mà còn đùa? Nghiêm Quan bực bội liếc nhìn Lưu Đại Lỗi một cái, giơ tay đẩy cánh cửa kính ra.
"Sắp xếp xong rồi?" Khương Thượng Nghiêu quay đầu lại, vặn vặn đầu thuốc lá, vẻ mặt nghiêm túc.
Hôm trước nghỉ phép, Lưu Đại Lỗi ở lại Nguyên Châu, hôm nay biết tin, lập tức về Vấn Sơn, tình hình cụ thể còn chưa biết, nên đành quay sang nhìn Nghiêm Quan.
Chỉ thấy Nghiêm Quan ngồi xuống gật đầu, đáp: "Tám chiếc xe lớn chất đầy than, đổi sang biển xe của tỉnh bên cạnh, giờ đang dừng ở một bãi hàng gần trạm thu phí Tầm Phong Sơn đợi lệnh".
Khương Thượng Nghiêu vô thức tiếp tục vặn đầu thuốc lá trong tay, trầm ngâm không quyết. Bầu không khí bỗng chốc đặc quánh, Lưu Đại Lỗi dường như cũng bị sự căng thẳng vô hình lây nhiễm, dịch dịch mông, sát lại gần thận trọng hỏi: "Anh Khương, không có việc gì lớn chứ? Tuyến đường này đã được bố trí ngon lành từ hơn một tháng trước rồi, thứ tự cho xe ra cũng diễn tập mấy lần, chẳng khác quân đội mấy".
Nói thì nói vậy, nhưng nghĩ đến việc bọn họ bày binh bố trận để hại người kia, sống lưng Lưu Đại Lỗi bất giác lạnh toát. Liếc mắt về phía Nghiêm Quan, người vẫn luôn điềm tĩnh thản nhiên, gân xanh trên tay đang đặt lên đầu gối của tiểu tử đó nổi giần giật, có lẽ cũng đang căng thẳng tới cực điểm.
Lúc này Lưu Đại Lỗi mới thấy thoải mái hơn một chút, nuốt nước miếng, nói tiếp: "Anh Khương, đấy là biển xe số một, nếu đối phương nhìn thấy, biết hậu quả, không mắc bẫy thì làm thế nào?".
"Vì vậy, ra sân khấu thì phải diễn cho hay." Khương Thượng Nghiêu ngồi xuống ghế sô pha, trầm giọng nói: "Trong lúc nguy cấp, đến cả Thiên vương lão tử hay Diêm vương gia cũng chẳng quản được. Nghiêm Quan, người cậu chọn thế nào?".
"Đều là những kẻ có kinh nghiệm, mồm mép lanh lợi."
Lưu Đại Lỗi xoa xoa tay, "Vương Bá Long sao vẫn chưa tới? Anh Hắc Tử cũng không thấy đâu? Mẹ ơi, con căng thẳng tới đau dạ dày mất".
"Hắc Tử và đồng nghiệp ăn cơm trưa, rồi đợi ở đó luôn, không đến đâu. Bá Long chắc tới muộn một chút." Khương Thượng Nghiêu nhìn đồng hồ đeo tay, ngay sau đó cười mắng. "Cũng may, cậu vẫn còn nhìn ra việc".
"Anh Khương, em đâu dám bì với anh? Nhân vật lẫy lừng khắp tỉnh, anh nhướng mắt lên một cái..."
Đang trong lúc cười đùa, chuông cửa reo vang, Lưu Đại Lỗi giật mình nhảy dựng lên, chạy ra nhìn qua mắt thần, rồi lập tức mở cửa, gọi: "Vương Bá Long, cuối cùng anh cũng đến. Mẹ kiếp, kịch hay chỉ chờ anh đến mở màn".
Vương Bá Long vừa vào cửa đã bị Lưu Đại Lỗi đập cho một cái, bóp bóp gáy, cười ha ha nói: "Anh Khương, mười hai chiếc xe, xe hàng và taxi đều có, sợ không đuổi kịp Audi A8, nên ngoài ra còn bố trí thêm hai chiếc Mitsubishi được cải trang. Từ khu tập thể đường sắt lên đường cao tốc, cứ tính năm phút đổi một chiếc xe cũng đủ dùng rồi, tuyệt đối bảo mật an toàn".
Vất vả khổ sở hơn ba mươi năm, cuối cùng cũng có cơ hội nhìn thấy sự xấu hổ bao trùm khắp khuôn mặt người đàn ông ấy. Khương Phượng Anh từ từ tiến về phía trước, không sao rứt được quá khứ nặng nề, bước chân muôn phần lê thê.
"Tư Cần Ba Lặc, lâu quá rồi không gặp."
Ba Tư Cần đứng sững ngoài cửa, chăm chú nhìn bà, khóe miệng khẽ rung, thời gian như trôi qua rất lâu, rất lâu, ông mới mở miệng chào, "Chào em, Phượng Anh".
Cô giúp việc cảm nhận được không khí căng thẳng trong phòng, "Tôi đang nấu dở đồ ăn trong bếp, tôi vào xem thế nào đã", nói xong liền vội vàng quay người vào bếp.
Những lời của cô giúp việc như nhắc nhở, Khương Phượng Anh bừng tỉnh, nghĩ đến người mẹ già vẫn còn ở ngoài ban công, liền mời Ba Tư Cần vào trong.
Bà cụ bị liệt nửa người, nhưng đã tự đẩy được xe lăn từ ban công vào phòng khách. Ánh mắt lướt qua con gái đang mím chặt môi thành một đường thẳng, dừng lại trên người Ba Tư Cần.
"Mẹ, đây là..." Khương Phượng Anh còn chưa giới thiệu xong, bà cụ đã kích động vịn tay vào xe lăn, như muốn đứng đậy, ánh mắt căm hận, chẳng khác nào mãnh thú chỉ chực lao về phía trước cắn xé con mồi.
"Mẹ!" Khương Phượng Anh vội vàng bước đến cản "Mẹ, mẹ cẩn thận một chút".
Hai mái đầu bạc như muốn kể lại toàn bộ những gian truân vất vả khó nói bằng lời suốt hơn ba mươi năm qua. Ba Tư Cần cắn chặt răng, đi lên trước nửa bước, cúi người hành lễ, nói: \'"Bác gái...".
Bà cụ chẳng thèm để ý tới người đàn ông này, chỉ dùng cánh tay khỏe mạnh còn lại nắm chặt tay con gái, ánh mắt vô cùng đau đớn, "Phượng Anh", bà khẽ gọi.
Khương Phượng Anh vuốt vuốt mu bàn tay nhăn nheo của mẹ, "Bọn con ra ngoài nói chuyện một lát, mẹ đừng lo lắng gì cả". Trong lúc nhìn nhau, cả hai mẹ con đều hiểu những điều người kia muốn nói.
Bà an ủi mẹ, rồi quay sang nói với Ba Tư Cần, "Không tiện tiếp đãi anh ở đây, ra ngoài nói chuyện đi".
Ba Tư Cần buồn bã gật đầu, đợi Khương Phượng Anh rửa tay lấy thêm chiếc áo khoác, ông lại cúi người chào bà cụ, "Bác gái, cháu xin lỗi".
"Tôi còn chưa chết." Bà cụ nói năng khó khăn, nhưng vẫn quyết nhả từng chữ, từng chữ một, vô cùng chắc chắn. "Không dám nhận đại lễ của Bát phủ tuần án đại nhân!"
Dù đủ già để không còn gặp trở ngại bởi những lời như thế, nhưng lúc này Ba Tư Cần vẫn ngượng ngùng chẳng biết nên đối đáp ra sao, đành nhìn Khương Phượng Anh với ánh mắt tội lỗi.
Cơn chấn động qua đi, Khương Phượng Anh lấy lại vẻ lạnh lùng bình tĩnh như thường. "Ra ngoài đi. Có chuyện gì ra ngoài nói."
Xuống dưới lầu, cảnh vệ của Ba Tư Cần mặc quần áo thường phục đứng canh trước xe, thấy thủ trưởng, vội vã mở cửa xe.
Khương Phượng Anh như không nhìn thấy, bước thẳng vể phía trước. Ba Tư Cần khoát tay với cậu cảnh vệ, ý bảo cậu ta không cần đi theo. Người cảnh vệ không hề do dự, vẫn bám sát theo sau họ.
Ba Tư Cần cố ý lùi lại nửa bước, lén nhìn, tóc mai của Khương Phượng Anh đã bạc quá nửa, khóe mắt và phần cổ bắt đầu xuất hiện những vết nhăn sâu, nhưng quần áo đơn giản sạch sẽ, dáng vẻ nhanh nhẹn như hồi còn trẻ.
Ra khỏi cổng khu, rẽ trái vòng lên đường lớn, tầng trên của cửa hàng bên đường là một nhà hàng bán đồ ăn Tây. Trước Tết Khương Thượng Nghiêu đã đưa mẹ và bà ngoại tới đây ăn cơm một lần. Khương Phượng Anh ngồi xuống nơi gần cửa sổ lần trước, "Ngồi đi", bà ra hiệu cho Ba Tư Cần ngồi vào vị trí đối diện.
Gọi hai tách trà, Khương Phượng Anh nói trước: "Tôi cũng không hỏi ông vì sao lại biết chỗ này. Lần đầu tiên nhìn thấy ông trên ti vi, khi ấy ông còn là chủ tịch tỉnh, gần mười năm trôi qua từ ngày ấy, nếu có lòng đi tìm, chắc cũng chẳng kéo dài tới tận mười năm, nhất định vì ông đã gặp Nghiêu Nghiêu. Tôi chỉ có một câu thôi, con trai do tôi nuôi lớn, nó cũng nhiều tật xấu, nhưng quyết không giống bố nó, thấy lợi quên nghĩa. Không tin, ông thử nói rõ sự thật với nó một lần xem".
Gừng càng già càng cay. Khương Phượng Anh vừa gặp đã vào thẳng vấn đề, thái độ không chút nhã nhặn, như nằm trong dự liệu của Ba Tư Cần mà lại như không phải. "Em vẫn tính cách ngày xưa, thẳng thắn nghĩa hiệp."
Một lần nữa được nghe lời bình phẩm này, Khương Phượng Anh chỉ có cảm giác trào phúng. Nếu không phải trong lòng bà đầy nghĩa hiệp, sao hồi ấy có thể để bàn thân phải chịu ấm ức, giữ kín tấm chân tình, nhẫn nhịn để Ô Vân Cách Nhật Lặc bắt nạt, sao có thể tha thứ cho những gì ông đã làm?
"Nói cái này cũng vô ích, thẳng thắn xem, ông muốn thế nào?"
Ba Tư Cần nắm chặt cốc trà trong tay, chăm chú nhìn Khương Phượng Anh, do dự hỏi: "Thượng Nghiêu... Sao lại có nó?".
Ngày ấy, binh đoàn xây đựng sản xuất là một tổ chức nông binh, thời bình là nông dân, thời chiến lại là binh lính. Năm 1976, binh đoàn hoàn thành sứ mệnh lịch sử, nên cũng bị giải tán. Dù là người hướng dẫn của liên đội, nhưng Ba Tư Cần cũng không có biên chế bộ đội. Khi ấy lại có cơ hội vào làm việc ở công xã Kỳ Lý, và cùng thời gian đó, Khương Phượng Anh cũng mang thai. Để tránh ảnh hưởng tới con đường chính trị sau này, ông đã dỗ dành bà bỏ đi đứa bé, đợi công việc của ông ổn định, kết hôn rồi sẽ sinh con.
Khương Phượng Anh bưng bát thuốc ra thai trên tay, uống hai hớp, nhưng thực sự khó có thể dứt bỏ máu thịt của mình, bèn móc họng nôn ra bằng hết. Thanh niên tình nguyện trong đội lần lượt về thành phố, bà cố gắng che giấu, để bảo toàn danh dự cho người mình yêu. Ba Tư Cần cuối cùng cũng được vào công xã làm việc đúng như mong muốn, còn bà vẫn ở nơi xa hàng trăm dặm, giúp đại đội nuôi cừu.
Từ khi bà mang thai, sau đó lại nghĩ bà ngoan ngoãn nghe lời bỏ đi đứa bé rồi, Ba Tư Cần sớm đã có ý lảng tránh bà. Khương Phượng Anh chỉ tưởng công việc của ông bận rộn, thêm tránh miệng lưỡi thế gian, nên hoàn toàn không biết tình bạn cách mạng giữa Ba Tư Cần và Ô Vân Cách Nhật Lặc đang ngày một tiến triển. Mang thai hơn tám tháng, vừa đói vừa rét, lại sợ sinh con không ai chăm sóc, bà mới nghiến răng nghiến lợi tìm tới Kỳ Lý. Lúc này bà mới biết nửa tháng trước Ba Tư Cần đã xin nghỉ rời đi. Tin ông bỏ đi không lời từ biệt như sấm nổ giữa trời quang, suốt dọc đường quay về đại đội, bà như người mất hồn, vấp ngã liên tục. Trong đầu hiện lên những hành động trước và sau của ông, liên hệ với nhau, dù cương trực ngốc nghếch đến đâu, bà cũng hiểu được ngụ ý đằng sau những hành động đó.
Bao oán hận trong suốt ba mươi năm qua, giờ hà tất phải nhắc lại chuyện cũ? Dù tính cách Khương Phượng Anh cương nghị, nhưng khi nhớ lại quá khứ, bà vẫn thấy đau đớn như chọc vào vết thương cũ, trái tim nhói lên nhức nhối. "Với tâm địa lang sói của ông, chắc chắn không thể hiểu được, nhưng tôi là một người mẹ."
"Phượng Anh, anh xin lỗi. Nhưng..." Sự bất lực và tủi hổ giằng co trên mặt Ba Tư Cần, không thể tưởng tượng được nỗi đau đớn của ông, "Ít nhất trong chuyện này, anh cũng có tư cách được biết. Khi ấy nếu em không nỡ, thì cũng nên nói với anh. Anh...".
"Ông thôi đi. Ông sẽ lo lắng danh tiếng bị ảnh hưởng, sẽ hận chết hai mẹ con
